ICO چیست؟

با گسترش ارزهای رمزنگاری شده یکی از سبک های جذب سرمایه که اتفاقا طرفداران زیادی هم کسب کرده عرضه ی اولیه ی سکه یا ICO هست که البته اشکالاتی هم به آن وارد است. افزایش سریع و غیرقابل باور ارزش بازار ارزهای رمز نگاری شده که سال گذشته میلادی اتفاق افتاد فناوری بلاک چین را به مرکزیت اکوسیستم مالی جهان انتقال داد.

این اتفاق باعث شد تا گروه‌های مختلف اعم از قانون‌گذاران، نوآوران و حتی سودجوها به این بازار وارد شوند. اوج گرفتن فناوری بلاک‌چین و محصولات وابسته به آن، این تفکر را در عموم ایجاد کرد که تقریبا همه‌چیز را می‌توان به‌صورت غیرمتمرکز ارائه کرد و تنها پیش‌نیاز برای این کار، ساخت و تامین سرمایه‌ی پلتفرم‌های بلاک‌چین است.

در نتیجه‌ی تمام اتفاقات بالا، سالی پر از عرضه‌ی اولیه‌ی سکه (Initial Coin Offering= ICO) شروع شد. این عبارت در واقع همان سرمایه گذاری جمعی (Crowdfunding) است که در سیستم مالی سنتی وجود دارد. در سرمایه گذاری جمعی عده‌ی زیادی از افراد مقادیر کمی روی یک طرح یا پروژه سرمایه‌گذاری می‌کنند. به این صورت که ابتدا کارآفرین ایده خود را در یک وب‌سایت معرفی می‌کند؛ سپس به وسیله یک پلتفرم افرادی که تمایل به سرمایه‌گذاری روی این ایده دارند، مبالغ دلخواه خود را روی آن سرمایه‌گذاری می‌کند تا سرمایه اولیه برای راه‌اندازی ایده جمع‌آوری شود.

مجموع سکه‌های عرضه شده با این روش، سرمایه‌ای حدود ۵.۶ میلیارد دلار را جذب کردند که نسبت به ۲۴۰ میلیون دلار سال قبل، جهشی عظیم بود. در این میان، نبود قانون‌گذاری کافی در کنار تمایل دیوانه‌وار مردم برای حضور در این اکوسیستم، عرضه‌ی بیش از ۹۰۰ سکه‌ی مستقل را در پی داشت که برخی از آنها موفق شده و بسیاری دیگر، تنها با هدف کلاهبرداری ایجاد شدند.برای درک بهتر مفهوم ICO ابتدا عرضه اولیه سهام در بورس که اصطلاحا به آن IPO گفته میشود را بررسی میکنیم.

همچنین بخوانید: انواع کاربردهای بلاک چین

شرح عرضه اولیه عمومی یا Initial Public Offering

عرضه‌ی عمومی اولیه ( IPO )، عرضه‌ی اوراق‌ بهادار شرکت به عموم برای اولین بار و بدون سابقه قبلی قیمت‌گذاری است.در واقع ipo اولین فروش سهام توسط یک شرکت خصوصی است که طی آن به یک شرکت عمومی تبدیل می‌شود.و این اتفاق در بورس صورت میگیرد.توضیح عرضه اولیه سهام بسیار گسترده هست اما ما فقط با این مقدار توضیح کار داشتیم.نکته این است که حال شما همین عرضه اولیه سهام را بیاورید روی بستر بلاک چین و به عبارتی بورس را کامل حذف کنید!

اینجا با مفهوم جدیدی آشنا می شویم و آن هم عرضه اولیه سکه (ICO) است. در این حالت یک استارت آپ سرمایه لازم برای اجرای ایده خود را به واحدهایی تقسیم میکند و اصطلاحا توکن هایی را تعریف می کند. این توکن ها درواقع سهام دیجیتالی هستند که در بستر بلاکچین توسعه پیدا میکنند. معمولا استارت آپ هایی که ICO عرضه می کنند همان توکن را به عنوان واحد پولی در سیستم خود پذیرش می کنند.

در واقع مزایای خرید توکن یا همان ICO در این است که صاحب توکن هم از نوسانات و افزایش ارزش احتمالی سود می برد و هم میتواند توکن خریداری شده را برای استفاده از خدمات و یا خرید کالا در همان استارت آپ استفاده کند. به عبارتی خریداران آی سی او سهامدار استارت آپ مذکور میشوند منتهی فرق این نوع سهامداری با سهامداری سنتی این است که سهام های سنتی برای فروش نیاز به تایید و نظارت سازمان بورس و اوراق بهادار دارند در حالیکه برای این نوع سهامداری که بیشتر شبیه مجوزی برای استفاده از خدمات خاصی در Blockchain است، اینطور نیست.

عرضه‌ی توکن یکی از راه‌های افزایش سرمایه خصوصاً برای استارتاپ های فعال در زمینه ارزهای رمزنگاری شده است. دوران کنونی زمانی است که فناوری بلاک‌چین و ارزهای رمزنگاری شده بخش زیادی از خبرها را به خود اختصاص داده‌اند. در ماه‌های اخیر خبرهای متعددی در مورد این فناوری‌های جدید منتشر شده است. بسیاری از کارشناسان بر این تصور هستند که آینده‌ی فناوری‌های مالی به ارزهای رمزنگاری شده وابسته است. در این میان عرضه‌ی اولیه‌ی توکن یا سکه‌ی استارتاپ یکی از محصولات فناوری بلاک چین است. استارتاپ ها به‌خصوص آن‌هایی که در زمینه فناوری بلاک چین و ارزهای رمزنگاری شده فعالیت می‌کنند، می‌توانند با توکن سرمایه اولیه خود را جذب کنند. البته استفاده از این نوع از جذب سرمایه مانند روش‌های دیگر نیاز به استراتژی و برنامه‌ریزی دقیق دارد.

تفاوت های عرضه اولیه سکه و عرضه اولیه سهام در بورس:

عرضه اولیه سکه نیاز به اخذ مجوز ندارد

عرض اولیه سکه نیاز به حداقل سرمایه اولیه ضمناتی ندارد

عرضه اولیه سکه به صورت کاملا اینترنتی صورت می گیرد

میتوان گفت که نقدشوندگی توکن ها آسانتر از فروش سهام عادی است

ریسک و کلاهبرداری در عرضه اولیه سکه به مراتب بیشتر است

چرا icoها پر طرفدار هستند؟

نکته ای وجود دارد که بسیاری از سرمایه گذاران را جذب ICO ها کرده است و آن قیمت توکن هاست؛ قیمت آنها در هنگام پیش‌فروش ICOها بسیار کمتر از قیمتشان پس از عرضه عمومی در صرافی ها و… است. این بهترین فرصت خرید توکن های پروژه هایی هست که از دید شما پیشرفت زیادی خواهند داشت.

نکته سرمایه گذاری: بر خلاف مطلبی که در پاراگراف بالا نوشتیم، در بسیاری از موارد، قیمت توکن های ICO ها پس از اتمام مهلت شرکت درICO آن ها و بالافاصله پس از عرضه عمومی در صرافی ها، کاهش چشم گیری پیدا می کند. دلیل این موضوع این است که بسیاری از این پروژه ها پس از استارت خوردن نمی توانند انتظار بسیاری از سرمایه گذاران برای پیشرفت را برآورده کنند. هر چند برای بسیاری از توکن ها این موضوع صادق نیست.

باید به این نکته نیز توجه داشته باشید که جمع آوری سرمایه اولیه در ICO ها تنها برای مدت محدودی امکان پذیر است؛ پس از اتمام مهلت پیش فروش توکن‌ها، انتظار برای عرضه عمومی آنها و خریدشان از طریق صرافی های وجود دارد. در برخی از موارد، ICO ها زودتر از موعد مقرر توکن های خود را به فروش می رسانند؛ به همین دلیل، خیلی زودتر از بازه زمانی تعیین شده، فرصت سرمایه گذاری در آنها از دست می رود.

گذشته کوتاهی از عرضه اولیه سکه (ICO)

اولین ارز رمزپایه‌ای که به وسیله ICO عرضه شد، ریپل (Ripple) است. در اوایل سال ۲۰۱۳ توسعه‌دهندگان ریپل، ۱۰۰ میلیون توکن‌های اولیه XRP (نشان اختصاری سکه‌های ریپل) را ایجاد کردند و توانستند با فروش آن، هزینه لازم برای توسعه پلتفرم ریپل را تامین کنند.

بعد از ریپل، مسترکوین (Mastercoin) هم تصمیم گرفت یک لایه روی پلتفرم بیت کوین برای اجرای قراردادهای هوشمند (Smart Contracts) ایجاد کند و تراکنش‌های بیت کوین را به وسیله توکن انجام دهد. توسعه دهنده مسترکوین توانست چند میلیون توکن مسترکوین را در با بیت کوین مبادله کند و در حدود ۱ میلیون دلار به دست بیاورد.

همچنین بخوانید: شرح کامل قرارداد هوشمند

چندین ارز رمزپایه دیگر مانند Lisk هم در اوایل سال ۲۰۱۶ توانستند سکه‌های خود را عرضه کنند. اما همچنان موفق‌ترین نمونه در عرضه سکه‌های اولیه به اتریوم اختصاص دارد. اتریوم در اواسط سال ۲۰۱۴ هر سکه اتریوم (ETH) را با ارزش ۰.۰۰۰۵ بیت کوین فروخت و ۲۰ میلیون دلار سرمایه اولیه جمع‌آوری کرد و به یکی از بزرگ‌ترین سرمایه‌گذاری‌های جمعی تبدیل شد.

در سال ۲۰۱۷ نزدیک به ۹۲ استارتاپ ICO معرفی شد که نزدیک به ۱/۲۵ میلیارد دلار تامین مالی صورت گرفت. چندین کمپانی هم توانستند به همین روش، هزینه اولیه خود را تامین کنند.

استارتاپ Tezos که در زمینه ایجاد بلاک چین فعالیت می‌کند، به تنهایی توانست بیش از ۲۳۰ میلیون دلار از این طریق به دست بیاورد. کمپانی دیگری به نام Bancor هم نزدیک به ۱۵۳ میلیون دلار از طریق عرضه اولیه سکه به دست آورد.

بیشترین سرمایه جذب شده از طریق آی سی او متعلق است به بلاکچین eos که مجموعا حدود ۴٫۲ میلیارد دلار سرمایه جذب کرده است.

رتبه دوم هم تعلق دارد به تلگرام یا همان شبکه TON که ۱٫۷ میلیارد دلار فروش ICO داشته است.

هرچند که ICOها به دلیل امکان پولشویی و فعالیت‌های غیر قانونی همواره مورد انتقاد نهادهای حقوقی و تنظیم کننده مقررات مالی هستند، اما به دلیل سهولت و امکان تامین مالی با مبالغ بالا در مدت زمان کم، در بین استارتاپ‌ها و کمپانی‌های جدید محبوب شده‌اند و کارشناسان مالی از آن به عنوان یک بیزینس مدل جدید که ترکیبی از تامین مالی و سرمایه‌گذاری روی سهام و ارز است، یاد می‌کنند.

سود و ضرر عرضه اولیه سکه

بسیاری از ICOها انتخاب مناسبی برای سرمایه‌گذارها هستند؛ برای مثال اتریوم که با قیمت ۰.۰۰۰۵ بیت کوین فروخته شده بود، اکنون ۰.۰۵ بیت کوین یعنی سود ۱۰.۰۰۰ درصدی ارزش دارد. همچنین توکن Augur هم که با ارزش ۰.۰۰۵ عرضه شده بود، اکنون با ۰.۰۱ بیت کوین مبادله می‌شود. به طور کلی به دست آوردن سود ۱۰۰ تا ۵۰۰ درصدی، یک موفقیت برای ICOها محسوب می‌شود.

اما در طرف دیگر ICOهای زیادی وجود دارند که با شکست مواجه می‌شوند. ارز رمزپایه ای مانند Lisk یا Omni نتوانستند ارزش قابل قبولی در مقابل بیت کوین به دست بیاورند.

موسسه‌ی آماری TokenData اعلام کرده که حدود ۴۶ درصد از سکه‌های عرضه شده در سال ۲۰۱۷ با شکست روبرو شده‌اند. دلایل شکست این استارتاپ‌ها و سکه‌هایشان نیز موارد مختلف اعم از شرایط اقتصادی، کلاهبرداری و مشکلات توسعه‌ی پلتفرم بوده است. به‌هرحال با توجه به آمارهای کنونی و اتفاقات در حال جریان در این اکوسیستم، به نظر می‌رسد فرصت کارآفرینان برای جذب میلیون‌ها دلار سرمایه، بدون هیچ قانون‌گذاری خاص، در حال از بین رفتن باشد.

احتمال کلاهبرداری

شرکت مشاوره‌ای SATIS در ماه جولای گزارشی منتشر کرد که در آن، خبر از کلاهبرداری‌های بزرگ در صنعت ICO داد. علاوه بر آن وال استریت ژورنال نیز در گزارشی، ۲۰ درصد از آیکوها را ذاتا کلاهبرداری دانست. به‌هرحال SATIS معتقد است حدود ۸۰ درصد از ICOها را می‌توان در دسته‌ی کلاهبرداری قرار داد. تنها در سال ۲۰۱۸، کلاهبرداری‌های این حوضه، خسارتی در حدود نیم میلیارد دلار به سرمایه‌گذاران وارد کرده است.
به‌عنوان مثال پلتفرم رمزارزی ویتنمامی Modern Tech ارزی با نام Pincoin معرفی کرد که در ماه آوریل، حدود ۶۶۰ میلیون دلار سرمایه‌ی کاربران را به سرقت برد. در مثالی دیگر، شرکت ACChain به‌صورت ناگهانی دفاتر خود را خالی کرده و ۶۰ میلیون دلار از سرمایه‌های سرمایه‌گذاران را ناپدید کرد. این مثال‌ها همگی باعث افزایش نگرانی سرمایه‌گذاران و جلب توجه بیشتر قانون‌گذاران به این اکوسیستم شده است. در نهایت به نظر می‌رسد نوع جذب سرمایه‌ی ICO که در سال ۲۰۱۷ شاهد آن بودیم، به مرور در حال از بین رفتن است.

 قانون های مشکل ICO ها

هشدار بسیار مهم: سرمایه گذاری در ICO ها هنوز در هیچ کشوری از نظر قانونی به رسمیت شناخته نشده است؛ به طور مثال کشور چین سیاست های نرمی را در برابر رمزارزها اتخاذ کرده است؛ اما اخیرا جمع آوری سرمایه در این کشور را به طور کلی ممنوع اعلام کرده است (البته هنوز چینی ها می توانند در ICO های شکل گرفته در کشورهای دیگر سرمایه گذاری کنند). توجه داشته باشید که به دلیل اینکه هنوز هیچ قانون گذاری خاصی بر روی ICO ها صورت نگرفته است ممکن است بسیاری از آنها در آینده تحت قوانین مالیاتی شدیدی قرار بگیرند که ارزش آنها را شدیدا تحت الشعاع قرار خواهد داد. همچنین ممکن است فعالیت های بسیاری از آنها غیرقانونی شناخته شود.

تعداد زیادی ICO با تبلیغاتی گسترده در صدد جذب سرمایه گذاران هستند؛ اما از میان آنها تنها درصد بسیار کمی واقعا پروژه با ارزشی را در دست اجرا دارند. حتی از بین ICO های به ظاهر آینده دار نیز تنها تعداد اندکی از آنها در کسب و کار و پروژه خود موفق می شوند. البته قصد ما ترساندن و منصرف کردن شما از سرمایه گذاری در ICO ها نیست؛ چرا که ICO ها پر سود ترین روش سرمایه گذاری در دنیای رمزارزها هستند. ولی باید توجه داشته باشید که سرمایه گذاری در ICO ها حتی از سرمایه گذاری در رمزارزهای ارزان قیمت کمتر شناخته شده نیز خطرناک تر است.

به همین دلیل شدیدا توصیه می کنیم قبل از تصمیم به سرمایه گذاری در هر ICO ای ابتدا Whitepaper آنها را کاملا با دقت مطالعه نمایید.Whitepaper های ICO ها معمولا بروشورهایی در قالب فایل های PDF هستند؛ این بروشورها علاوه بر توضیح جامعی درباره آن ICO، برنامه های آتی آن پروژه و همچنین سیاست های تقسیم سرمایه بین اعضای آن پروژه و سرمایه گذاران و …. را با شفافیت هر چه تمام توضیح می دهند.

از چه روشی می توان متوجه جعلی بودن و خطر کلاهبرداری در «عرضه اولیه سکه» شد؟

مواردی که می‌تواند نشانگر جعلی بودن ارز دیجیتال پیشنهادی باشد:

تیم توسعه‌دهنده گمنام بوده و یا برای اعضای جامعه شناخته شده نیست.

هیچ کیف پول شخص ثالثی برای نگهداری از مبالغ جمع‌آوری شده در «عرضه اولیه سکه» وجود ندارد و این مبالغ به صورت مستقیم در دست صاحبان پروژه قرار می‌گیرد. در این صورت هیچ چیز جلوی فرار و کلاهبرداری آنها را نمی‌گیرد.

اهداف غیرواقعی یا مبهم مطرح می‌شود. وقتی یک پروژه فاقد برنامه‌ای دقیق و واقعی باشد، در بهترین حالت نشانگر عدم برنامه‌ریزی تیم اجرایی است. در بدترین حالت نیز این مساله نشانگر عدم اهمیت‌دهی به پروژه از سوی آنهاست.

عدم وجود شفافیت: امروزه اعلام جزییات پیشرفت در مراحل مختلف پروژه امری رایج در دنیای ارز دیجیتال به شمای می‌رود. اگر توسعه‌دهندگان ارز دیجیتال نسخه دمو یا آزمایشی محصول، فیلمی کوتاه از تیم و یا سایر گزارش‌های مربوط به پیشرفت را منتشر نکنند، این احتمال وجود دارد که اصلا کاری انجام نمی‌دهند.

اگر کمپینی برای «عرضه اولیه سکه» دیدی که شامل نشانه‌های بالا بود، بهتر است به سراغ آن نروید.

ار راهی می شود در ICO ها سرمایه گذاری کرد ؟

برای سرمایه گذاری در این گونه استارتاپ ها می توانید از هر کیف پول حاوی هر رمزارزی چون بیت کوین، اتریوم و…. استفاده کنید. هر چند توصیه ما این است که از یک کیف پول اتریوم با قابلیت پشتیبانی از توکن های ERC20 استفاده نمایید. این موضوع به این دلیل است که موجودی توکن های خریداری شده شما در ICO ها، تنها در کیف پول های پشتیبانی کننده از توکن های ERC20 نمایش داده می شود. شما می توانید با هر کیف پول معمولی دیگری نیز در ICO ها سرمایه گذاری کنید؛ ولی در آخر برای دریافت توکن های خود باید آدرس یک کیف پول اتریوم با قابلیت پشتیبانی از توکن های ERC20 را به ICO بدهید.

همچنین بخوانید: توضیحاتی درباره ERC20

روند کار در بسیاری از ICO ها اینطور است که هنگام پیش خرید، توکن ها به کیف پول شما فرستاده نمی شوند. برای دریافت توکن های خود باید تا روز عرضه عمومی توکن های آنها صبر کنید؛ در روز عرضه عمومی به روش زیر توکن های خود را در کیف پول خود دریافت نمایید:

برای اضافه کردن توکن های ERC20 به کیف پول اتریوم MyEtherWallet باید به ترتیب عملیات زیر را انجام دهید. (مفهوم این عملیات برای تمامی کیف پول های اتریوم که از توکن های ERC20 پشتیبانی می کنند یکسان می باشد)

۱.به سایت www.myetherwallet.com رفته و با وارد کردن کلید خصوصی ( یا روش دلخواه خود ) وارد کیف پول خود شوید.

۲.پس از ورود به کیف پول خود بر روی تب View Wallet info کلیک نمایید.

۳.در سمت راست صفحه زیر نوشته Token Balances بر روی دکمه Add Custom Token کلیک نمایید.
بعد از انجام مراحل بالا توکن های خریداری شده شما در موجودی کیف پول اتریوم شما نمایان می شوند.

تبدیل توکن ها به ارزهای دیگر

حال که توکن های خود را دریافت کرده اید می توانید به چند روش آنها را به پول نقد یا دیگر رمزارزها تبدیل کنید. بسیاری از این استارتاپ ها خود ابزاری جهت تبدیل توکن های خود به اتریوم (ETH) در اختیار شما قرار می دهند. ولی در صورتی که چنین ابزاری به شما ارائه نشد، باید منتظر بمانید تا آن توکن در یک صرافی معتبر قرار گیرد؛ در آنصورت می توانید آن را با توکن ها یا رمزارزهای دیگر مبادله کنید. برای اینکه بدانید توکن های ICO شما در چه صرافی هایی تبادل می شوند کافی است تا نام آن را در سایت CoinMarketCap.comجستجو کنید و پس از ورود به صفحه جزئیات آن توکن، در تب Exchange یا Markets می توانید لیستی از صرافی هایی که این توکن را خرید و فروش می کنند پیدا کنید.

برای فرستادن توکن های خود به صرافی ها یا هر جای دیگری باید دقیقا مانند فرستادن اتریوم عمل نمایید؛ با این تفاوت که در هنگام ارسال وجه با کلیک بر روی منوی dropdown نشان داده، توکن مورد نظر خود را به جای اتریوم انتخاب نمایید.